Quá tải ở hầu hết bệnh viện tuyến trên

Trên toàn hệ thống khám chữa bệnh, mặc dù công suất sử dụng giường bệnh có xu hướng giảm nhẹ từ 122% năm 2009 xuống còn 118% năm 2011 và 111% năm 2010, nhưng tình trạng nghiêm trọng hơn lại xuất hiện ở tuyến Trung ương, khi công suất sử dụng giường bệnh chung ở tuyến này là 116% năm 2009, 120% năm 2010 và 118% năm 2011.

Trong đó, đặc biệt trầm trọng ở các bệnh viện: K (172%), Bạch Mai (168%), Chợ Rẫy (139%), Nhi Trung ương (119%), Bệnh Nhiệt đới (124%)… Trong những bệnh viện trên, tình trạng quá tải trầm trọng hơn xuất hiện ở một số chuyên khoa như tia xạ, ngoại, nội tiết, tim mạch, sơ sinh…

Bộ Y tế đang tập trung xây dựng Đề án Giảm quá tải bệnh viện, trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất (dự kiến trong tháng 3/2012).

Tổ chức Y tế Thế giới và nhiều bằng chứng khoa học khuyến cáo công suất sử dụng giường bệnh không nên vượt quá 85%. Khi công suất sử dụng giường bệnh vượt quá mức trên, đặc biệt khi công suất lên quá cao, trên 95% sẽ thường xuyên xảy ra tình trạng không đủ giường bệnh để tiếp nhận thêm người bệnh, đặc biệt là các trường hợp cấp cứu.

Nguyên nhân chính của tình trạng quá tải bệnh viện được Cục Khám chữa bệnh lý giải trước hết là đầu tư cho y tế còn hạn chế. Kinh phí cho y tế ở Việt Nam còn thấp, mới đạt 58,3 USD/người, so với Thái Lan: 136,5 USD/người, Malaysia: 307,2 USD/người.

Số giường bệnh/10.000 dân còn thấp. Hiện nay, tỷ lệ giường bệnh chung của Việt Nam còn quá thấp, mới đạt 20,5 giường bệnh/10.000 dân, so với trung bình các nước trong khu vực Tây Thái Bình Dương là 33 giường bệnh/10.000 dân, Nhật Bản 140 giường/10.000 dân, Hàn Quốc là 86 giường/10.000 dân.

Trong khi đó, năng lực chuyên môn của y tế cơ sở còn hàn chế, trang thiết bị một số bệnh viện không đầy đủ hoặc chưa được thay thế bổ sung kịp thời. Đội ngũ cán bộ y tế tuyến cơ sở, đặc biệt là tuyến huyện ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa thiếu về số lượng, yếu về trình độ chuyên môn, kỹ thuật…

Các nguyên nhân khác là các quy chế, hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật... chưa được xây dựng đầy đủ; diễn biến ngày phức tạp của mô hình bệnh tật; nhu cầu và ý thức khám chữa bệnh của người dân, người bệnh luôn coi trọng chuyên môn, kỹ thuật của tuyến trên…

6 giải pháp chính

Nhiều lần trực tiếp đi khảo sát và làm việc với thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh – 2 địa phương có mật độ quá tải tại các bệnh viện lớn nhất cả nước, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết giảm tải bệnh viện là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành y tế trong thời gian tới.

Hiện Bộ Y tế đang tập trung xây dựng Đề án Giảm quá tải bệnh viện trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất (trong tháng 3/2012) nhằm tháo gỡ, giải quyết tình trạng trên.

Đề án sẽ tập trung vào 6 nhóm giải pháp nhằm giảm quá tải bệnh viện bao gồm: Mở rộng và xây mới cơ sở hạ tầng bệnh viện; tăng cường hướng dẫn, chỉ đạo về chuyên môn, kỹ thuật; cải cách thủ tục hành chính và xây dựng chế tài; xây dựng cơ chế tài chính y tế, viện phí, cơ chế thanh toán; xây dựng và thực hiện các cơ chế chính sách, tăng cường nguồn lực cho tuyến dưới; truyền thông, giáo dục nhận thức của người dân.

Trước mắt, tập trung giải quá tại tạo một số bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế (Bạch Mai; Chợ Rẫy, Đa khoa Trung ương Huế; K; Phụ sản Trung ương; Nhi Trung ương; Hữu nghị Việt – Đức); bệnh viện trực thuộc Sở Y tế Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh (Đa khoa Xanh Pôn, Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, Phụ sản Từ Dũ, Nhi đồng 2, Chấn thương chỉnh hình Thành phố Hồ Chí Minh), đưa công suất sử dụng giường bệnh của các bệnh viện này xuống dưới 100%.

Từ đó, tiến tới giảm quá tải trong toàn hệ thống khám chữa bệnh ở cả 3 tuyến: Trung ương, tỉnh, huyện, duy trì công suất sử dụng giường bệnh của các tuyến bệnh viện này xuống dưới 100%.

Cục trưởng Cục Khám chữa bệnh Lương Ngọc Khuê cho biết, nhóm giải pháp mở rộng và xây mới cơ sở hạ tầng bệnh viện sẽ tăng tỷ lệ giường bệnh trên vạn dân đạt mức 25-27 giường bệnh công lập/10.000 dân.

Cụ thể, tăng cường đầu tư xây dựng mở rộng và bố sung các cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt ưu tiên cho các chuyên khoa ung bướu, nhi, tim mạch, chấn thương chỉnh hình và các bệnh viện hiện đang có mức độ quá tải trầm trọng.

Bên cạnh đó, mở rộng các bệnh viện Trung ương trên địa bàn Hà Nội, trong đó sẽ tập trung xây dựng các tổ hợp cơ sở y tế bao gồm cả các cơ sở khám chữa bệnh, phục hồi chức năng chất lượng cao tầm cỡ quốc gia, quốc tế tại các cụm đô thị Gia Lâm-Long Biên, Hòa Lạc, Sóc Sơn, Phú Xuyên, Sơn Tây.

Về lộ trình, năm 2012 sẽ xây dựng và trình duyệt quy hoạch từng Cụm Trung tâm y tế cùng dự toán kinh phí đầu tư và phương án huy động vốn đầu tư. Năm 2013 sẽ lập Dự án đầu tư từng Cụm Trung tâm y tế. Năm 2014 sẽ tiến hành các thủ tục đền bù giải phóng mặt bằng và thiết kế từng phần. Năm 2015 và các năm sau sẽ tiến hành khởi công thực hiện các dự án…

Cục trưởng Lương Ngọc Khuê cũng cho biết, trong nhóm giải pháp tăng cường chuyên môn, kỹ thuật, sẽ tập trung đổi mới việc xây dựng các quy định về phân tuyến kỹ thuật/phân tuyến điều trị cho phù hợp với năng lực khám, chữa bệnh của cơ sở khám chữa bệnh ở các tuyến… Phát triển hệ thống bệnh viện vệ tinh cho các B bệnh viện có mức độ quá tải trầm trọng, trên cơ sở hiện có của các bệnh viện tuyến dưới.

Đồng thời, tăng tỷ lệ khám, điều trị ngoại trú đồng thời giảm tỷ lệ nhập viện trên tổng số đến khám; đa dạng hóa các mô hình dịch vụ khám bênh, chữa bệnh như điều trị ban ngày, chăm sóc tại nhà, bác sỹ gia đình; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh viện và khám chữa bệnh…