|
ĐBP - Ngày 10/10/2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 30/2008, về việc kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Phần mở đầu Chỉ thị nêu rõ: Kinh đô Thăng Long xưa - Thủ đô Hà Nội ngày nay là nơi địa linh, nhân kiệt với bề dày hàng nghìn năm lịch sử, là nơi tinh hoa của dân tộc hội tụ, lan tỏa trên mọi miền đất nước, phát triển thành biểu tượng của nền văn hiến Việt Nam. Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội là một sự kiện trọng đại trong lịch sử nước nhà...
Trong vòng 18 năm trên ngôi Hoàng đế của Lý Thái Tổ, quyết định quan trọng nhất và có nhiều tác động nhất tới tình hình xã tắc, đó là việc dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra Thăng Long (Hà Nội). Một công trình xây dựng lớn được hoàn thành gồm 8 điện và 3 cung. Đó là dáng vóc vật chất đầu tiên và rõ nhất, của một kinh thành Thăng Long ngàn năm văn vật. Mùa thu năm Canh Tuất (1010), Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đổi tên thành Thăng Long. Thăng Long có nghĩa là rồng bay, là thể hiện khát vọng vươn lên của toàn dân tộc. Từ đây, Thăng Long bắt đầu một hành trình lịch sử mới cùng đất nước, cùng nhân dân, với vai trò trung tâm chính trị, hành chính quốc gia. Bước vào thế kỷ XI, quốc gia độc lập Đại Cồ Việt đã thực sự có bước trưởng thành. Bằng những chiến thắng lẫy lừng trước các cuộc xâm lược của phong kiến Trung Hoa, nền độc lập dân tộc của người Việt đã được khẳng định. Đồng thời, yêu cầu của lịch sử gắn với sự sống còn của quốc gia - dân tộc và cuộc đấu tranh trên thực tế trong hơn một thế kỷ đã khẳng định xu thế và sự thắng thế của khuynh hướng tập quyền và thống nhất quốc gia. Sách Đại Việt Sử ký toàn thư chép: “Phía trước, dựng điện Càn Nguyên, làm chỗ thiết triều, bên tả làm điện Tập hiễn, nơi tập hợp quan văn trí thức; bên hữu là Điện Giảng Võ, nơi tập huấn các võ tướng, quân sư. Lại mở cửa Phi Long thông với cung Nghênh Xuân, cửa Đan Phượng thông với cửa Uy Viễn. Hướng chính nam dựng Điện Cao Minh, đều có thềm rồng, trong thềm rồng có hành lang dẫn ra xung quanh bốn phía. Các cung điện được bao quanh bằng một vòng thành được bảo vệ nghiêm ngặt, gọi là Tử Cấm thành hay Cấm thành. Hoàng thành là một vòng thành thứ hai. Phía ngoài đào hào, mở 4 cửa là Tường Phù ở phía Đông, Quảng Phúc ở phía Tây, Đại Hưng ở phía Nam và Diệu Đức ở phía Bắc. Cấm thành và Hoàng thành nằm ở phía Tây Hà Nội ngày nay (tọa lạc ở khu vực quận Ba Đình). Đại La thành (hoặc gọi tắt là La thành) là vòng thành lũy thứ ba, được đắp bằng đất nện chặt, vừa có chức năng bảo vệ vòng ngoài cho Hoàng thành và Tử Cấm thành, lại vừa là đê chống lụt cho cả kinh thành. Cấm thành và Hoàng thành là khu vực hành chính, trung tâm đầu não chính trị của cả nước. Bản đồ dựng lại quang cảnh Thăng Long thời Lý đã chứng minh cho năng lực quy hoạch đã ở trình độ cao từ hàng nghìn năm trước. Nhà vua anh minh với trí óc sáng suốt đã định vị nơi xây kinh đô của đất nước ở thế rồng cuộn, hổ ngồi là để cho kinh thành nằm trọn trong vùng đất cao rộng đóng khung bởi 4 con sông (sông Nhị Hà, sông Đáy, sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu) mà không lo bị ngập lụt, bởi cả 4 con sông cùng như rồng cuộn, vừa là nguồn cung cấp nước lại vừa là kênh thoát nước. Từ việc định đô của Lý Công Uẩn, quốc gia độc lập Đại Cồ Việt bước vào một kỷ nguyên mới với hơn một thế kỷ quá độ phục hưng mạnh mẽ. Bộ máy nhà nước trung ương được xây dựng và kiện toàn theo hướng tập quyền nên Thăng Long ngay từ đầu đã trở thành trung tâm quyền lực với sự tập trung cao. Bên cạnh vai trò trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, Thăng Long đã nhanh chóng phát triển trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa số một của quốc gia Đại Cồ Việt - Đại Việt. Tính chất hội tụ quyền lực, tập trung cư dân, kết tinh văn hóa và lan tỏa ảnh hưởng nhiều mặt của Thăng Long thời Lý dần định hình. Trên cơ sở đó, Thăng Long cùng với cả nước thời Lý đã đạt được những thành tựu hết sức rực rỡ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Từ trung tâm quyền lực Thăng Long, nhà Lý đã thực hiện được sự kiểm soát tương đối hiệu quả trên phạm vi cả nước và phát huy mạnh mẽ ảnh hưởng ra bên ngoài. Lần đầu tiên nhà Lý tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến chống Tống (1075 - 1077) bằng quyết định vô tiền khoáng hậu trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của Việt Nam: Đem 10 vạn quân sang đất Tống, triệt phá các căn cứ xâm lăng của Tống (ở Khâm Châu, Liêm Châu và nhất là thành Ung Châu) và đặc biệt, bảo vệ an toàn trọn vẹn cho kinh thành Thăng Long bằng phòng tuyến sông Như Nguyệt - kỳ tích mà các triều đại về sau hầu như không thực hiện được. Đó là bài học lớn trong việc bảo vệ kinh thành trước các cuộc xâm lăng của kẻ thù. Đại Cồ Việt - Đại Việt rực rỡ trong thế kỷ XI với nền chính trị quy củ và ổn định, nền kinh tế năng động và phát triển, nền văn hoá đang trên đà phục hưng mạnh mẽ là nội lực để cha ông ta đạt được thắng lợi rực rỡ trong công cuộc bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc thể hiện chói lọi trong cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai này. Làm nên những thành tựu đó là sự góp sức của toàn dân tộc, bằng ý chí vươn lên mạnh mẽ sau hơn một ngàn năm mất nước, từ vua quan tới chúng dân, trong đó có sự đóng góp to lớn của những tên tuổi các thế hệ đầu tiên sinh thành trên đất Thăng Long.
Hoàng Dũng
|
