Khách hàng lựa chọn  sản phẩm tại siêu thị BigC.

Những năm đầu trong lộ trình thực hiện WTO, các DN thuộc ngành dịch vụ bán lẻ đã tỏ ra lo ngại khi các tập đoàn, công ty phân phối đa quốc gia tràn vào thị trường trong nước, với việc cạnh tranh khốc liệt. Thực tế lại cho thấy, các nhà bán lẻ trong nước đã nhận thức rõ việc mở cửa thị trường theo cam kết gia nhập WTO cùng việc giảm dần các rào cản gia nhập thị trường sẽ tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Điều này mang lại những cơ hội, cùng thách thức lớn do sự thâm nhập thị trường bán lẻ của các nhà đầu tư nước ngoài ngày càng sâu, rộng về số lượng, quy mô và thị phần. Các DN bán lẻ trong nước đã không thụ động, mà đang từng bước thích ứng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong giai đoạn 2009-2011, trước những thách thức của suy thoái kinh tế toàn cầu, tăng trưởng âm ở không ít thị trường bán lẻ lớn trên thế giới, ngành dịch vụ bán lẻ nước ta đã vượt qua suy thoái và đạt kết quả đáng khích lệ. Tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ năm 2011 đạt khoảng 90 tỷ USD, tăng 24,2% so với năm 2010. Các DN đã nỗ lực mở rộng hệ thống bán lẻ, tăng chất lượng dịch vụ với nhiều loại hình phong phú, như các nhóm siêu thị tổng hợp, chuyên doanh, cửa hàng tiện ích, nhất là mạng lưới gần 9.000 chợ truyền thống các loại (trong đó chợ loại 1: 2,6%, loại 2:11,2% và loại 3: hơn 86%). Các chuyên gia trong, ngoài nước đều đánh giá cao về tiềm năng và triển vọng của thị trường bán lẻ của nước ta...

Tuy nhiên, trên bình diện chung, việc gia nhập WTO của nước ta chưa đạt được kết quả như mong muốn. Nguyên nhân chính là do "cơ thể" kinh tế nước ta vẫn còn yếu, chưa hấp thụ để chuyển hóa những cơ hội thành hiện thực, đặc biệt chưa đào thải hết những khó khăn do hội nhập mang đến. Năng lực cạnh tranh của hàng hóa của nước ta ở cả 3 cấp: quốc gia, ngành hàng và DN còn kém, thể hiện ở giá thành còn cao, phẩm cấp thấp so với chuẩn quốc tế, chất lượng phục vụ chưa chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, các ngành chức năng chưa khuyến khích các DN thuộc các thành phần kinh tế cùng cộng đồng trách nhiệm để phát triển... Riêng thị trường phân phối, bán lẻ trong nước đã bộc lộ nhiều hạn chế, như quy mô thị trường nhỏ, sức mua yếu và trên địa bàn cả nước bán lẻ truyền thống vẫn chiếm đa số (gần 80%), trong khi bán lẻ hiện đại chỉ chiếm hơn 20% (Hà Nội 13%), TP Hồ Chí Minh 42%).

Để nền kinh tế phát triển bền vững, không còn cách nào khác là phải đổi mới cấu trúc nền kinh tế đi đôi với đổi mới mô hình tăng trưởng, xử lý các vấn đề lạm phát, thâm hụt thương mại, củng cố khả năng quản lý và sự năng động của hệ thống tài chính - tiền tệ. Đầu tư, đổi mới công nghệ và năng lực quản trị kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ; xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đi đôi với việc cải cách hành chính. Cần có biện pháp nâng cao nhận thức của mọi cộng đồng DN và xã hội về quyền lợi và nghĩa vụ trong quá trình hội nhập; cam kết thực hiện đúng theo lộ trình của WTO. Đặc biệt, với ngành phân phối, bán lẻ của nước ta đang hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai, với các động lực để thay đổi về "chất" dưới áp lực cạnh tranh. Các DN cần vượt qua thách thức lớn là phải chuyển dịch ngành phân phối, bán lẻ từ quy mô, cấu trúc, hệ thống và tập quán kinh doanh truyền thống... sang một ngành thương mại hiệu quả, với năng suất cao, công nghệ hiện đại và hướng tới người tiêu dùng.