Thách thức trong liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản

ĐBP - Tỉnh ta được đánh giá có tiềm năng, thế mạnh trong sản xuất nông nghiệp, song cuộc sống của người nông dân chưa được cải thiện nhiều. Nghịch lý đó xuất phát từ vấn đề gắn sản xuất với tiêu thụ nông sản, việc ổn định đầu ra cho nông sản vẫn là bài toán chưa có lời giải…

Khó ngay cả với nông sản có… thương hiệu

Lâu nay gạo Điện Biên vẫn nổi tiếng trong và ngoài tỉnh, bởi chất lượng thơm ngon và có hương thơm đặc biệt nhờ điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù và đã trở thành đặc sản của tỉnh. Với tiềm năng thuận lợi là cánh đồng Mường Thanh có diện tích hơn 5.000ha – vựa lúa của tỉnh vẫn có khả năng tăng diện tích bằng cách khai hoang, thâm canh và ứng dụng KHKT tăng năng suất, sản lượng. Tuy nhiên, điều bấy lâu nay luôn khiến người nông dân phấp phỏng đó là giá thành sản phẩm. Vì đến nay tại tỉnh ta chưa có doanh nghiệp đứng ra bao tiêu sản phẩm cho bà con theo đúng nghĩa. Ông Lò Quang Chiêu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn cho biết: Thời gian qua dù đã đẩy mạnh việc tuyên truyền và thực hiện chính sách khuyến khích liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, song thực tế vẫn thiếu bàn tay của doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Dù đã xuất hiện các cơ sở thu mua, chế biến gạo để cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh, song vẫn là tự phát; quản lý chế biến chất lượng gạo gặp khó khăn. Cũng vì thế mà tư thương mạnh ai nấy làm. Vì vấn đề lợi nhuận nên khi chất lượng gạo đến tay người tiêu dùng thì trăm bề khó kiểm soát, gạo Điện Biên bị pha trộn với các loại gạo khác làm giảm chất lượng. Vì thế mà gạo Điện Biên dù nổi tiếng nhưng vẫn chưa tìm được đầu ra ổn định và có giá đúng với chất lượng vốn có. Và nông dân – người trực tiếp làm ra hạt thóc bị thiệt thòi.

Nông dân xã Thanh An tham gia hội thảo đầu bờ đưa máy gặt đập liên hợp vào thu hoạch lúa.

Khả quan hơn gạo Điện Biên trong mối quan hệ giữa liên kết sản xuất và tiêu thụ là cà phê Mường Ảng. “Danh chính ngôn thuận” là sản phẩm cà phê Mường Ảng đã có doanh nghiệp vào đầu tư liên kết sản xuất, hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Nhưng trên thực tế, mối quan hệ ấy mới giải quyết được “phần nổi”, phần hình thức, còn thực chất vẫn là bài toán khó khi mà doanh nghiệp đứng ra bao tiêu sản phẩm cho nông dân là Công ty Cổ phần Cà phê Thái Hòa không đủ năng lực về tài chính để thực hiện đúng như cam kết và đến nay, doanh nghiệp này đã ngừng hoạt động ở Mường Ảng. Vì thế mà nông dân sau khi thu hoạch sản phẩm phải phấp phỏng đợi tư thương đến thu mua, rồi lại lo về giá. Bài học nhãn tiền cho thấy là nông dân bị tư thương ép giá, giá cà phê trấu khi lên tới 80.000 đồng/kg song cũng chẳng bao lâu lại xuống chỉ còn 40.000 – 45.000 đồng/kg. Rồi vụ cà phê của năm 2013 tới cũng chưa có gì là đảm bảo cho bà con khi vẫn thiếu đi một doanh nghiệp đủ tiềm lực về tài chính, có kinh nghiệm và thị trường ổn định bao tiêu nông sản…

Lận đận mối liên kết nông dân và doanh nghiệp

Chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm cho nông dân theo Quyết định 80 của Thủ tướng Chính phủ đã thực hiện từ hơn chục năm qua, nhưng thực tế trên địa bàn tỉnh ta còn nhiều “rào cản”. Một số mô hình liên kết đã hình thành nhưng chưa thực sự hiệu quả. Nói về điều này, ông Lò Quang Chiêu cho rằng: Do tập quán sản xuất và nhận thức về vấn đề tìm đầu ra cho nông sản còn hạn chế nên phần lớn nông dân phó mặc việc tiêu thụ nông sản cho tư thương, tiểu thương, vì thế mà lệ thuộc vào họ. Khi cần hàng thì mua còn khi có nguồn dồi dào thì nảy sinh tình trạng ép giá nông sản. Trong khi xét về bản chất, thực hiện liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản theo hợp đồng, thì cả nông dân và doanh nghiệp cùng có lợi. Bởi khi ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp trước khi bắt đầu vào vụ sản xuất, nông dân sẽ được hỗ trợ đầu vào và các dịch vụ sản xuất, tiếp cận tín dụng, tiến bộ kỹ thuật; ổn định thị trường đầu ra, giá cả được bảo đảm. Về phía doanh nghiệp, hợp đồng giúp họ chủ động được nguồn nguyên liệu chất lượng cao và ổn định. Thậm chí, họ còn có điều kiện giám sát chất lượng ngay từ đầu vào, giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh, giảm giá thành sản xuất…

Tuy nhiên, tình trạng đơn phương phá vỡ hợp đồng vẫn diễn ra do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là chưa có sự đồng thuận cao giữa người dân và doanh nghiệp. Minh chứng cho điều đó là doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm cà phê ở Mường Ảng đã không thu mua sản phẩm theo hợp đồng cho người dân đã từng xảy ra. Đến khi cà phê tụt giá, doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính nên để người trồng cà phê tự “bơi” trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm. Theo quy hoạch phát triển cây cà phê, tại vùng Mường Ảng đến năm 2015 phấn đấu trồng 5.000ha, tại huyện Mường Nhé sẽ phát triển khoảng 1.000ha và mở rộng diện tích trồng cà phê tại huyện Tuần Giáo và một số xã của huyện Điện Biên, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người nông dân. Tuy nhiên, với thực trạng đã xảy ra khi chưa có doanh nghiệp đủ mạnh thực hiện hợp đồng liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm cho nông dân, thì việc tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm cà phê vẫn là bài toán khó!

Bài, ảnh: Gia Kiệt

Bình luận

Bình luận

Nội dung của trường dữ liệu này được giữ kín và sẽ không được hiển thị công khai.
  • Các địa chỉ web và email sẽ tự động được chuyển sang dạng liên kết.
  • Các thẻ HTML được chấp nhận: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Tự động ngắt dòng và đoạn văn.

Thông tin thêm về các tùy chọn định dạng

CAPTCHA
Hãy nhập lại hình ảnh và số vào ô ở dưới
Image CAPTCHA