- ĐBQH Lê Như Tiến: Chưa đến 1% số vụ thanh tra phát hiện chuyển sang cơ quan điều tra, còn lại đều xử lý hành chính. Có hay không xu hướng hành chính hóa hình sự?	>> Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh: Số vụ tham nhũng chuyển sang cơ quan điều tra không nhiều vì năng lực phát hiện của thanh tra còn hạn chế.

Năng lực hạn chế!

Đề cập đến công tác phòng chống tham nhũng, ĐB Lê Như Tiến, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng, đặt câu hỏi: “Tại sao trong số các vụ việc vi phạm được thanh tra phát hiện chỉ chưa đến 1% chuyển cơ quan điều tra, còn lại đều xử lý hành chính, trong khi những vi phạm này có liên quan đến hàng ngàn hécta đất, hàng chục ngàn tỷ đồng. Có hay không xu hướng hành chính hóa hình sự? Trong quá trình thanh tra, Tổng Thanh tra và các thanh tra viên có phải “nắn dòng”, chuyển hướng kết luận thanh tra?”. ĐB Lê Thị Nga, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp, nêu 3 vấn đề, trong đó có 2 vấn đề liên quan đến vụ việc tiêu cực tại Vinalines. Đó là, Tổng Thanh tra có khẳng định việc thanh tra hoàn toàn theo pháp luật, vậy tại sao kết luận thanh tra lại không đề cập đến trách nhiệm của các bộ ngành trong vụ Vinalines như Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch - Đầu tư? Vì sao trong quá trình thanh tra, Thanh tra Chính phủ không thông tin cho các cơ quan liên quan, dẫn đến việc ông Dương Chí Dũng tiếp tục được bổ nhiệm?

ĐB Lê Thị Nga bình luận, trong khá nhiều trường hợp, việc ban hành kết luận thanh tra thiếu kịp thời, có dấu hiệu trì hoãn, gây ảnh hưởng đến hiệu quả phòng, chống tham nhũng. “Có vụ chúng tôi biết hơn 9 tháng sau khi kết thúc thanh tra vẫn chưa có kết luận, mà trong những lý do chậm trễ có cả việc… để cho đối tượng nghỉ ăn tết(!)” - bà Nga bức xúc.

Trả lời ĐB Lê Như Tiến, Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh khẳng định, Thanh tra Chính phủ và bản thân ông “luôn thực hiện công việc thanh tra theo đúng pháp luật, không chịu bất cứ áp lực nào, không né tránh va chạm. Chưa có sự can thiệp nào nhằm làm thay đổi kết luận thanh tra”.

Số vụ việc tham nhũng chuyển cơ quan điều tra không nhiều vì năng lực phát hiện của cơ quan thanh tra còn hạn chế, trong quá trình thanh tra chưa phối hợp chặt chẽ với cơ quan tố tụng. Tuy nhiên, ra kết luận thanh tra là việc làm thận trọng và phải tuân thủ quy trình lấy ý kiến trao đổi với các cơ quan liên quan, thông báo, tạo sự đồng thuận của đối tượng được thanh tra… Trong khi đó, “có trường hợp chúng tôi xin ý kiến cơ quan chức năng tới 2 tháng nhưng không được trả lời” - ông Huỳnh Phong Tranh trần tình. Liên quan đến trách nhiệm của các bộ ngành trong vụ Vinalines, Tổng Thanh tra Chính phủ cho biết, khi thanh tra các tập đoàn, kết luận thanh tra thường chỉ nêu ra các đơn vị có liên quan và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Ở đây 3 bộ: GTVT, Nội vụ và Tài chính có trách nhiệm xem xét lại các quy định về quản lý vốn và điều động, đề bạt cán bộ.

Không thỏa mãn với giải đáp này, ĐB Lê Thị Nga truy tiếp: “Tôi đề nghị Tổng Thanh tra xác định trách nhiệm của các bộ theo quy định của Luật Thanh tra chứ không phải theo thông lệ, thông thường! Việc “kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý” khác với chỉ rõ trách nhiệm trực tiếp của các bộ trong việc không hành động để gây ra hậu quả nghiêm trọng”. Cũng chưa hài lòng với câu trả lời nhận được, ĐB Lê Như Tiến lại đứng dậy: “Vấn đề tôi đưa ra chưa được Tổng Thanh tra làm rõ, đó là có hay không xu hướng hành chính hóa trong việc xử lý các vụ vi phạm pháp luật? Doanh nghiệp, cử tri phản ánh, khi nhận được thông báo thanh tra, họ rất lo lắng, ngoài việc chuẩn bị báo cáo, còn phải lo hành xử thế nào với thanh tra viên, từ đón tiếp hoành tráng đến kính gửi đậm đà, tiễn đưa hậu hĩnh. Đây có phải nguyên nhân của hàng trăm cuộc thanh tra mà không phát hiện được gì hay không?”.

Tiếp tục bàn về phòng, chống tham nhũng, ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam), nhận xét: “Tôi rất buồn với phần báo cáo về phòng, chống tham nhũng chỉ vỏn vẹn 2,5 trang và cũng rất chung chung. Đây là công việc hệ trọng, được đại đa số cử tri rất quan tâm, nhưng lại không được báo cáo rõ ràng!”. ĐB Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) tỏ ra thất vọng vì “trong báo cáo kết quả thanh tra tập đoàn, tổng công ty nhà nước nêu phát hiện sai phạm hàng chục ngàn tỷ đồng, hàng ngàn hécta đất, thế mà không có một từ nào nói về tham nhũng. Tham nhũng “chìm” ở đó chứ đâu!”.

Tổng Thanh tra Chính phủ công nhận thực trạng này và cho biết, Thanh tra Chính phủ đang đề nghị Thủ tướng cho thành lập một vụ trực thuộc làm đầu mối theo dõi, giám sát việc thực hiện kết luận thanh tra.

Hơn 500 vụ khiếu nại tố cáo kéo dài

Tình hình khiếu nại tố cáo kéo dài; tồn đọng gây bức xúc lớn trong dân cũng được nhiều ĐBQH yêu cầu Thanh tra Chính phủ giải trình. ĐB Phạm Văn Tấn (Nghệ An) hỏi, vụ việc tồn đọng lâu nhất là mấy năm, tại sao không giải quyết được dứt điểm; khiếu tố tồn đọng nhiều nhất thuộc trách nhiệm của cấp nào. ĐB Đỗ Văn Đương (TPHCM) yêu cầu phân tích rõ số liệu qua quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo kéo dài: “Phải xác định rõ tỷ lệ khiếu nại tố cáo đúng, sai; có đúng có sai thì mới xử lý đúng được”. Ông Huỳnh Phong Tranh nhận định, tình hình khiếu nại tố cáo gia tăng xuất phát từ sự giải quyết chưa đến nơi đến chốn, của nhiều cấp ngành, “trong đó cũng có phần trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ”. Tổng hợp cả 3 khu vực trên toàn quốc, hiện còn 528 vụ việc phức tạp kéo dài, giải quyết nhiều lần nhưng dân chưa đồng thuận. Thanh tra Chính phủ hiện đang xúc tiến giải quyết hơn 300 vụ việc, phấn đấu đến cuối năm 2012 cơ bản “gỡ” xong số vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Trung ương. Được mời làm rõ thêm vấn đề, Bộ trưởng Bộ TN-MT Nguyễn Minh Quang cũng có cam kết tương tự về 67 vụ việc tồn đọng có liên quan đến đất đai (hiện đã giải quyết được 36 vụ).

Về câu hỏi cụ thể của ĐB Phạm Văn Tấn, ông Huỳnh Phong Tranh có phần phân vân: “Vụ việc lâu nhất bao nhiêu năm thì tôi không biết chắc, nhưng có vụ đến 20 năm rồi vẫn tiếp tục khiếu kiện”. Để tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cấp, ngành trung ương và địa phương trong giải quyết khiếu nại tố cáo, Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh cho biết sẽ trình Chính phủ bổ sung các quy định hướng dẫn cụ thể. Đồng thời, theo ông, một nhiệm vụ không kém phần quan trọng khác là triển khai công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong lĩnh vực này để công dân biết rõ những quyền và trách nhiệm của mình, tránh tình trạng khiếu kiện dai dẳng, không có điểm dừng.